نامه های ایرونی

تفسیر ملوکانه از "آزادی"!

"اندر" دیدار سلطان صاحبقران از امپراطوری پروس:

"آمدیم پایین توی اطاق نشستیم. امپراطور هم بعد آمد پایین می نشستیم، بر می خاستیم، حرف می زدیم، صاحب منصب ها همه راه می رفتند، می نشستند، آزادی بود، یکی ایستاده بود کونش را به امپراطور کرده سیگار می کشید، یکی نشسته بود و کونش به امپراطور سیگار می کشید. یکی کونش را به ما کرده بود. هر کدام یک حالت آزادی داشتند"

روزنامه ی خاطرات ناصرالدین شاه در سفر سوم فرنگ، ص ۲۲۰

پانوشت یک: ملاحظات ملوکانه در سفر به امپراطوری "پروس" که بعدها آلمان و چند کشور دیگر از تویش درآمد.

پانوشت دو: به "زاویه ی دید" ملوکانه دقت بفرمایید! متمایل به پایین است! نگاه از زاویه ی ماتحت به آزادی!

پانوشت سه: آن زمان هنوز برق و گاز و چه می دانم "هسته" و "هاله" و اینها به ایران وارد نشده بود. یعنی "هاله" به دنیا آمده بود، ولی به ایران نیامده بود.

نتیجه ی اخلاقی: هرکس کونش به شما یا به امپراطور باشد، "حالت آزادی" دارد!

هشدار جغرافیایی: در شهر قزوین هرگز به "حالت آزادی" قرار نگیرید.

"اصلام" و پدیدار شناسی!

در بحر "اصلام"ی که این دکتر "اسموسیس جون"ز، ملقب به "برادر بسیجی" اختراع کرده، فرو رفته بودم که ناگهان "هوسرل" و "سارتر" و "فوکو" و "بودریار" هر کدام بر سر قله ای فریاد کشیدند که "هان برخیز، ای خفته در خواب! اقرء!(بخوان).

منم که بی سوات خدایی، از کوه سرازیر شدم و فرهنگ ها را ردیف کردم و دنبال "اصلام" و "صلم" و "اصلم"، حالا ورق نزن، کی ورق بزن.

این دکتر اسموسیس جونز را دست کم نگیرید. نابغه ای ست خاموش، سرگردان وادی عشق. در هر کلامش حکمتی ست، به ویژه این تبدیل و تداخلی که در واژه ها می کند، هر کدام دریایی ست از حکمت، به علی.

عرض کنم که معین می فرماید؛ صلم، یعنی بریدگی از نوع گوش و بینی. به زبان کودکشی خودمون میشه، گوش بریده، بینی بریده.

اما المعجم می فرماید؛ چون از مفعولات خیزد، آنرا "اصلم" خوانند! والله نمیدونم به زبان کودکشی چی میشه ولی من اینجوری فهمیدم که "اصلام"، که هیچ گونه خویشاوندی نسبی و سببی با اسلام تاریخی ندارد و از عمرش بیست و هفت هشت سالی بیشتر نمی گذرد، عبارت ست از "چیزی که از مفعولات برخیزد و بینی و گوشش بریده باشد"!

به من هم هیچ ربطی نداره. یک دانشمندی به اسم دکتر اسموسیس جونز، واژه ای بکار برده که در فرهنگ های معتبر، آن را به این شکل معنی کرده اند.   

اما برای این که این نظریه را بصورت تجربی هم آزمایش کرده باشید، "اصلام" را با همین املاء، روی تکه کاغذی درشت بنویسید و بگذارید درست روی نقطه ی مرکزی یک میز گرد. بعد یک صندلی مطمئن انتخاب کنید، یک جفت چکمه ی ساقه بلند بپوشید که تا زیر زانویتان را بگیرد(از نظر ترشحات بعدی که احتیاط دارد). بالای صندلی بروید و از آن بالا، به کروکی کلمه ی "اصلام" نگاه کنید. زاویه ی نگاهتان باید طوری باشد که هیچ طرف واژه، سایه نیفته. اینطور؛

اصلام

حالا سعی کنید نگاهتان را روی کلمه "زوم" کنید و همونجا "فیکس" کنید. حالا در حین نگاهیدن، سعی کنید ذهنتان را روی معانی و ریشه ی لغت متمرکز کنید. بعد از چند لحظه، آرام آرام شروع کنید مشتقاتی از این وآژه بسازید یا واژه را بصورت فعل در بیاورید و صرف کنید. با هر واژه یا هر چیز دیگری که در آن لحظه به فکرتان رسید. مثلن ترکیبی از "حجت" و "اصلام"، یا "جمهوری" و  "اصلام"، یا "انقلاب" و "اصلام"، معنی این ترکیب تازه را با توجه به معنی "اصلام" در فرهنگ معین و المعجم، بسازید و خوب بهش فکر کنید. بعد بروید سر ترکیب دیگر و... یا فعلی بسازید، مثلن "اصلامیدن" و در معنی آن غور کنید. یا اسم مصدر بسازید مثلن "اصلامخواهی"، و در بحر معنی فرو شوید. و ... همین طور بروید جلو تا بخورید به دیوار (منظور در دنیای اندیشه و زبان شناختی و پدیدارشناسی در مکتب "هوسرل" هست. خدا لعنت کند این آلمانی ها را.).

هیچ لازم نیست برای من توضیج بدهید به کجا رسیدید و چی دیدید! فقط مشاهداتتان را برای عبرت آیندگان، در یکی دو سطر، همین پایین بنویسید و هرچه دعا دارید، به جان دکتر اسموسیس جونز، ملقب به برادر بسیجی، بکنید.

راه حل ملوکانه!

"دختر چرکس که از اسلامبول خواسته بودیم، معین الممالک فرستاده ... دختر جوان سیزده چهارده ساله است. نه خوشگل و نه بدگل ... چون می بایست به گار (ایستگاه قطار) برود(برویم)، این طور نمی شد. گفتیم حاج حیدر زلف های او را کوتاه کند، شکل مردانه باشد ... لباس مردانه هم برای او حاضر کردند که بپوشد، اول قبول نمی کرد، آخر پوشید ..."

روزنامه ی خاطرات ناصرالدین شاه از سفر سوم به فرنگ، ص 205

پانوشت یک: در سفر ملوکانه زنان حرم همراه نبودند، چون اولن دست و پاگیر بودند و مایه ی "دردسر"، در ثانی بعد از دو سفر، سلطان آنقدر تجربه اندوخته بودند که می دانستند با پول قرضی از بانک استقراضی روس و البته از جیب ملت، زن را می شود در فرنگ "تهیه" کرد، پس به "اسباب کشی" نیازی نیست. چون بهرحال شب سلطان که بی زن روز نمی شود. اشکال اینجا بوده که در راه و در ایستگاه قطار نباید دختر یا زنی در میان خیل عظیم همراهان مرد سلطان صاحبقران دیده می شد. ظاهرن وجود یک "بچه پسر" در میان همراهان اشکالی نداشته!

نیما ۱۳۳۴

من دلم سخت گرفته ست از این

میهمانخانه ی مهمان کش روزش تاریک

که به جان هم، نشناخته انداخته است:

چند تن خواب آلود

چند تن ناهموار

چند تن ناهشیار

           ۵۲=۱۳۸۶-۱۳۳۴

از سر بالکن که رد میشه، میگم؛ انگار چیزی فرق نکرده، کرده؟

سر جاش میخکوب میشه، با نگاه زردش نگام می کنه. دمش را آروم تکون میده. سرش را کمی کج می کنه. انگار که بگه؛ خوب، منظور؟ این روزها حوصله ی درست و حسابی ندارم. الانم کار دارم، باید برم. چون هیچی نمیگم، راهش را میگیره و میره. دم دمای سر پیچ بالکن همسایه، یه لحظه بر میگرده نگام می کنه. انگار که دلدارانه بگه؛ یکی از همین روزا که حوصله م سر جاش بود، میام سراغت. پشت دیوار گم میشه.

در اتاق، قوامی (فاخته ای) هم چنان می خواند؛

نامه ی صد و هشتادم(بخش دوم)

(توصیه می کنم از بخش اول بخوانید)

حالا شما فکر می کنید باید حرمت و شخصیت امروزمان را از بیم زور قلدرمابان و قداره به دستان فراموش کنیم و به دفاع از خشایارشا و رستم بپردازیم؟ یعنی فکر می کنید با این "کور شوید، دور شوید"ها راه به جایی می بریم؟ یعنی شما حاضر نیستید کسی بگوید بالای چشم رستم ابروست اما حاضرید "زورمداری" بر سر چادر و روسری و همه ی مسایل زندگی، شما را بشکند و به حرمت انسانی تان توهین کند اما به رستم کمتر از "امام" نگوید؟ عجبا! طیبه خانم! خوانده اید چرا رستم، رستم شد؟ مثلن می دانید، "مردانه" تا دم مرگ رفت (اگرچه در حماسه و نه در واقعیت) و حاضر نشد بر دستش بند بگذارند؟ هیچ فکر کرده اید شاید رستم نه یک واقعیت، بلکه نمادی ست از یک نحله ی تفکر، و شاید پیامی از آن نحله ی تفکر مردانه به نسل های بعدی که تن به حرف مفت مده، حتی اگر از اسفندیار خودی باشد؟ یا این پیام ها و نمادها برای شما مهم نیستند؟ شاید برای شما این مهم است که از نماد "مذکر"ی که نمونه های امروزی اش چادر بر سر اندیشه ی شما می کشد، زنانه دفاع کنید، هان؟ فکر نمی کنید با گفتن این که توهین به "استوره" زشت تر از "زورمداری برسر برداشت و گذاشت چادر" است، دارید پیام می دهید "من زنده و اندیشمند را بشکن اما اوهام مرا در هم مریز"؟ فکر نمی کنید دارید فریاد می زنید؛ "تحقیرم کن، مرد"؟

بنظر شما احترام به خودی خود با انسان به دنیا نمی آید؟ شما هم فکر می کنید احترام هر انسانی به مسلمانی و اعتقاد و نژاد اوست؟ شاید هم باید به مسجد محل رفت و احترام را از پیش نماز مسجد خرید؟ در این صورت چه انتظاری داریم دیگران به ما احترام بگذارند؟ یعنی می شود به جهان گفت مرا آن گونه ببین که "من" می گویم، نه آن گونه که هستم؟ می شود طی یک ابلاغ اداری یا فتوا یا حکم حکومتی به آینه اخطار داد که از این ببعد مرا آنطور که خودم می خواهم نشان بده؟ 

گیریم کلام من به قول شما "تحریف" بوده است! یعنی این چند کلمه ی من اثرگذارتر از بیست و هشت سال تلاش جمهوری در ویران کردن آن فرهنگ بود؟ این طیبه خانم ما در آن ویران کردن گذشته و حال یک ملت هم "وافرهنگا" و "واحرمتا" سر داده است؟ گیرم همان گونه که شما پنداشته اید، من در کار ویرانی "مفاهیم و ذهنیات" ایرانی هستم. به گمان شما بهتر است "چوب برسرمان بکوبند و تحقیرمان کنند اما "مفاهیم و ذهنیات"مان(بخوان علقه های متعصبانه به تخیلات افسانه ای مان) را از ما نگیرند؟ یعنی می گویید این هزار و نمی دانم چند سال، من بوده ام که رستم و تهمینه(یا به قول شما "مفاهیم و ذهنیات ایرانی") را "تحریف" می کرده ام؟ و شما بوده اید که از آن دفاع می کرده اید؟ پس اوایل انقلاب که همین حضرات شاهنامه را از قفسه ها بیرون می ریختند و مرا که یکی از مدرسین همین شاهنامه بودم از کلاس و پیش چشم دانشجویان، مثل یک تکه آشغال گرفتند و یک راست خدمت آقای لاجوردی بردند، شما کجا بودید؟ یعنی آنجا هم امثال من بودیم که "تحریف" می کردم و شما بودید که از "مفاهیم و ذهنیات ایرانی" در مقابل "طالبان" دفاع می کردید؟ من بودم که شاهنامه را از کتاب های درسی جارو کردم؟ من بودم که تمام تاریخ مدرسه و دانشگاه را از هخامنشی تا ساسانی روفتم؟ من بودم که یک میلیون دروغ به نام "تاریخ انبیاء و اولیاء" و "تاریخ انقلاب" در مواد درسی مدرسه و دانشگاه چپاندم؟ که بود طیبه خانم که "مفاهیم و ذهنیات ایرانی" را "تحریف" می کرد؟ آنجا هم از این "مفاهیم و ذهنیات" دفاع کرده اید؟ امیدوارم داستان را خوانده باشید تا دست کم بدانید دارید از چیزی دفاع می کنید که هزار سال بی منت من و شما از طوقان های سترگی چون مغول و تیمور و صفویه و "طالبان" عبور کرده و تا اینجا نه گردی به دامان فردوسی نشسته و نه رستم و تهمینه اش به چاه ذلت افتاده اند. مغول ها وتیموریان اما مردند و پوسیدند، طیبه خانم! "طالبان" هم روزی به همان نکبت می پیوندند.

از روی همین چند سطری که نوشته اید، می شود تا اندازه ای حدس زد که در این زمینه، یعنی "استوره"شناسی تخصص بالایی دارید چرا که می بینم اولن قاطعانه حکم صادر کرده اید که آنها که چه چه و به به کرده اند، از نوشته ی من "درک درستی نکرده اند". به به و چه چه به شما که "کرده اید"! بعد هم از قوانینی صحبت کرده اید که برایم ناشناخته است؛ مثلن گفته اید؛ "توهین به شخصیت استوره ای ایرانی، شایسته ی ایرانی و حتی فارسی زبان غیر ایرانی نیست"! راستش این بیشتر به یک فتوا شبیه است. شاید این یکی را هم اخیرن آقای سعید مرتضوی صادر کرده که حتی "فارسی زبان غیر ایرانی" را هم شامل می شود؟ یعنی افغان ها و تاجیک ها و... اینها هم نباید، به شخصیت "استوره"ی ایرانی، توهین کنند؟ از نشانه های تخصص بالای شما یکی هم همین که اسطوره را "استوره" نوشته اید. این شکل کتابت اسطوره هم حتمن باید از طرف "فرهنگستان دفاع از استوره جات مقدس جمهوری" وضع شده باشد که در حد ما غیر متخصصان و "فارسی زبان(ان) غیر ایرانی" نیست! چون تنها در پیشگاه قدسی مرتبت دانش آن علماء اعلام و مَرَدِه و ابواب جمعی شان است که اسطوره در حد "ستور" تنزل می کند. و البته بنا به نرخ روز و بر مبنای فلسفه ی "جهان مرا ببین که چقدر می دانم و می فهمم"، گاهی هم از همین "ستور"، بر لب بام جهان دفاع هم می کنند.

اما شهامت بی پایان و اعتماد به نفس شما از این هم اعجاب برانگیزتر می شود وقتی فرمان حکومتی صادر می کنید که "نوشته خود را ویرایش کنید"! ای بچشم! ولی بنظر می رسد خود شما هم از همان "فارسی زبان(ان) غیر ایرانی" باشید، چرا که در فارسی شیرین ایرانی پیش از چنین جمله ای معمولن یک "لطفن" یا "خواهش می کنم" هم اضافه می کنند، نه؟ 

اوه، طیبه خانم نازنین! مرا ببخش! در همه ی زندگی من یک چوبدست یا اسلحه یا رویای یک پاره آجر ناقابل هم پیدا نمی کنی! برای همین هم گرده ام زخمی چوبدست چماقداران "ستمشاهی" و "ستمرهبری"ست. در کوچه پس کوچه و بن بست های جاه طلبی های همه ی عمر من هیچ نشانی از تمایل به وزارت یا وکالت یا حتی یک ریاست کوفتی هم نمی بینی. پس دروغ و تزویری هم اگر داشته ام و به زعم شما"هتک حرمت"ی هم اگر کرده ام (که معصوم نیستم) به طمع چاپیدن و تحمیق خلایق نبوده. از مرده ریگ پدر تنها همین زبان الکن سرخ به من رسیده و این قلم بند زده، و دیگر هیچ! هم از اینروست که اینجا دور از فرهنگ و سرزمینم با کوله باری از دوستان و دشمنان رنجیده، در آوارگی نشسته ام. گیرم که شما از طنز من، یا حرف من یا اصلن مزخرفات من خوشت نیامده باشد. دخترم! اینجا خانه ی من است. اگر بوی گند می دهد، "لطفن" بینی حساست را بگیر و به اتاق خوشبو و گوشه ی عطرآلود خودت پناه ببر تا "دماغ"ت از این بوی تعفن تهی شود و آزار نبیند. اگر این اتاق خصوصی من "درش باز است" تا هرکس خواست بیاید و حرف ها و نظرات مرا بشنود، و نظرات خودش را هم آزادانه بگوید، معنی اش این نیست که "حیا" را کنار بگذارد و در خانه ی من "حکم حکومتی" صادر کند که "مطلبتان را ویرایش کنید"! این هم البته از شیوه های مرضیه ی "جمهوری مرتضوی – شریعتمداری"ست که هرکس به خود اجازه بدهد تا توی اتاق خواب مردم برود و برایشان تعیین تکلیف کند. طیبه خانم! من سال هاست از خیابان هفصد و چند هجری قمری اسباب کشی کرده ام و مدت هاست آواره و در بدر دنبال یک اتاق پیزری در خیابان ۲۰۰۷ میلادی می گردم. می بینی که با شما حتی همسایه و هم محله ای هم نیستم. آن بیرون به اندازه ی کافی قداره بند و چوب به دست و عربده کش و رهبر و دستگاه های "ارشادی" برای خفه کردن خلق الله هست. لطفن چوبت را از روی سر من بردار و اجازه بده در گوشه ی خودم و برای خودم دل ای دل ای کنم تا بمیرم.

پی نوشت: ناگهان به این فکر افتادم که نکند "طیبه" یعنی "طاهره" و "پاک" هم نوعی اسم مستعار بوده از انواع "مقدس"ش؟ خدا کند در این سطور، توهین تازه ای به "مقدسات" نکرده باشم. مرا می بخشی اگر جایی زبان لقم لغزیده است.

علی آقا
دوستان که چَه چَه و بَه بَهٍ نوشته شما را کرده اند درک درستی از نوشته شما نکرده اند. توهین به شخصیت استوره ای ایرانی، شایسته ایرانی و حتی فارسی زبان غیر ایرانی نیست. زشت تر از زورمداری در برداشت و گذاشت چادر يا روسری، تحریف مفاهیم و ذهنیات ایرانیان است. نوشته خود را ویرایش کنید. "طیبه"

نامه ی صد و هشتادم(بخش اول)

سلام طیبه خانم

با تشکر از نظرتان در مورد نامه ی صد و هفتاد و هشتم، و سپاسگزار که مثل خیلی های دیگر بی اسم و رسم نیامدید فحشی بدهید و بروید، بلکه دست کم یک ئی میل گذاشتید که خودش نشانه ای از شهامت است. اگرچه بسیاری از این ئی میل ها هم جعلی بوده و جوابم برگشت خورده. با این همه همین که اسمی هست، تقدیس باید کرد. فکر کردم مثل همیشه جواب را خصوصی و به ئی میل مربوطه ارسال کنم. اما دیدم وقتی شما نظرتان را گفته اید و من هم در کمال خوشنودی آن را به نظر دیگران رسانده ام، بد نیست پاسخ مرا هم همه بخوانند و نظری یا نظراتی بدهند، شاید بیشتر باعث شرمندگی ام بشود و "فرمان" شما را اجرا کنم و بروم مطلبم را ویرایش کنم. فراموش هم نکنم که بابت "توهینی" که به "مقدسات" کرده ام، از ملت ایران معذرت بخواهم!

اما پیش از آن که وارد سخن بشوم به فکرم رسید محترمانه چند سوال از شما کرده باشم. خوب، شما یک ایرانی هستید و من هم یک ایرانی و هر کدام ما به اندازه ی یک هفتاد میلیونیم، از آن تاریخ و اسطوره و آن سرزمین و مخلفاتش ارث می بریم، جز این است؟ می بینید که من به قوانین ارث اسلامی اعتقادی ندارم و سهم شما را هم مثل خودم، یکی حساب کردم. پرسشم این است که من اگر بخواهم با رستم خودم شوخی کنم یا دست تهمینه ی خودم را بگیرم و به پارک ببرم، یا با فردوسی خودم شبی کنار آب بنشینم و جامی بزنم، یا اصلن این سهم یک هفتاد میلیونیم خودم از ارثیه را قاب طلا بگیرم و بالای سرم بیاویزم، یا بکل در سطل آشغال بیندازم یا هر کار دیگری با آن بکنم، اختیار دارم؟ یا در استفاده از ارثیه شخصی ام هم باید از دیگران اجازه بگیرم که چطور و کجا و چگونه مصرف کنم؟

پرسش بعدی ام این است که شما با نظرات و اعتقادات من، دست کم در این صفحات آشنا هستید؟ مثلن می دانید در مورد اسطوره و حماسه و تاریخ و مردم و سرزمینم چطور فکر می کنم؟ یا این که مثل خیلی ها چند کلمه خواندید، که چه عرض کنم، از روی کلمات رد شدید و تصور کردید من هم یک لاشعوری هستم مثل شصت و نه میلیون و نهصد و نود و نه هزار و نهصد و نود و نه نفر دیگر؟(با اجازه، شما را از جماعت نادانان کسر کردم) و به اعتبار این لاشعوری، فوری "حکم حکومتی" صادر کردید و اعدامم کردید و بسلامتی رفتید منزل؟

پرسش بعدی این است که شما با طنز و هزل و خوشمزگی و شوخی و این حرف ها آشنا هستید؟ (همان گونه که "استوره" را می شناسید؟)، یا به نظر شما اینها همه کفر است، مگر آن که مجوزی از "شریعتمدار"ی در کیهان داشته باشد؟ من این مثل را بارها به مناسبت های مختلف در این صفحات آورده ام که شخصی دستش را روی لبوی داغ لبو فروشی گذاشت و گفت؛ عجب اناری! لبو فروش نگاهی کرد و گفت؛ برادر، معلوم می شود "انار" را هم نمی شناسی!

خوب، ... چه بگویم؟ چه روزگاری شده، طیبه خانم. کار به جایی رسیده که دختر فهمیده ای چون شما باید وقت عزیزش را صرف خواندن خزعبلات بی دانشی مثل من بکند. باری، تصور من این است که اسطوره و حماسه و بخش هایی از تاریخی که ملت ها دارند، یک سری اوهام ملی ست. یعنی تصورات و رویاها و تخیلات و "خاطراتی ازلی" در راستای نحوه ی تفکر و اندیشه ی یک ملت، بیشتر آن چیزها که "آرزو داشته است، باشد" نه آن چیزها که "واقعن بوده است"! و نه لزومن یک واقعیت اتفاق افتاده. من و شما اما دو انسانیم (اگر البته شما مرا به این صفت مبارک قبول داشته باشید)، انسان هایی زنده با گوشت و پوست و خون، حی و حاضر، اندیشه ای داریم و حرف و نقلی. فکر نکنم خوش آیند باشد که دو انسان زنده، آن هم در جهان امروز، بخاطر اوهام و تخیلات هرچند زیبای گذشته، رگ هایشان ورم کند و بخواهند گردن یک دیگر را لب تیغ بگذارند. این حتی از دعوا و کتک کاری دو راننده برای یک "سایش" ساده ی اتومبیلشان نازیباتر بنظر می رسد. چون دست کم اتومبیل یک وسیله ی شخصی ست. اما تا آنجا که من می دانم حماسه و اسطوره و تاریخ متولی و "ولی" و"قیم" و وکیل تسخیری ندارند، دارند؟ تصور می کنم اینها ملک شخصی و اتومبیل کسی نیستند که هیچ کس حق نداشته باشد شیشه اش را پاک کند یا رویش خط بیاندازد. ضمن این که به خیال من رستم و فردوسی و اینها آنقدر درشت و "زورمند" و صاحب کرامات هستند که خودشان بتوانند از ناموسشان دفاع کنند، شما اینطور فکر نمی کنید؟

البته می دانم که این شیوه ی مرضیه را هم آن جمهوری کذا بنا نهاده و خودش را پشت خدا و کتاب و رسول و امام و رهبر و حالا هم کورش و خشایارشا و رستم و تهمینه و .... اینها پنهان کرده و مدام از هر چیزی یا چیزکی "مقدسات" ساخته تا در دنیایی که نمی شود و اجازه نیست اندیشه را زنجیر کرد و دهن مردم را دوخت، به این صورت همه چیز را در "هاله" ای مقدس میان ضریحی بگذارد و بگوید؛"دور شوید، کور شوید"، دست به ترکیب این نزنید، حرف از آن نگویید، اشاره به فلان نکنید، از دولت انتقاد نکنید، سلمان رشدی ننویسد، هالیوود دیگر فیلم نسازد، کتاب دیگر چاپ نشود، موها بیرون نباشد، لباس ها رنگی نباشد، کسی نخندد، دست هم را نگیرید، چه بخورید، کی بخورید، کی نخورید، و ...یعنی هر پلک زدنی را در جهان، به نام "توهین به مقدسات" متوقف کند و بگوید تنها اجازه دارید، از لحظه ی به دنیا آمدن همین طور گریه کنان و توی سر زنان بروید تا قبر و تا آخرت. دنیا را هم به عهده ی ما بگذارید و به کار "بزرگان" کاری نداشته باشید. فکر نمی کنید باید میان من و شما و "شریعتمداری" یک تفاوت هایی باشد؟

تصور من این است که دیکتاتوری از همین جاها و همین طوری ها شروع می شود و ادامه پیدا می کند. اولش خدا و رسول است و کم کم دایره ی مقدسات وسیع و وسیع تر می شود تا همه ی ارکان زندگی را می گیرد. همین طوری هاست که می رسیم به آینجا که وسط خیابان شما را می گیرند و به زشت ترین شکلی به شخصیت و انسانیت و حرمت شما توهین می کنند و شما به اعتبار؛ "دستت چو نمی رسد به بی بی/ دریاب کنیز مطبخی را"، چون نمی شود به درگاه "مقدس" حضرات، خدای ناکرده اعتراضی کرد، پس بهتر که از خشایارشا و رستم و تهمینه و عتیقه جات دیگر، آن هم در مقابل من گردن شکسته دفاع کنید. طیبه خانم! من اما در جمهوری اسلامی بزرگ نشده ام و مثل شما تربیت درست و حسابی ندارم. به اشتباه فراگرفته ام تا تنها به "بی بی" بیاویزم و یقه ی بانی اصلی را بچسبم و با آدرس اشتباه حضرات، به کوچه پس کوچه ها نروم. وقتی مرا، امروز، اینجا به هزار توهین در ملاء عام تحقیر می کنند، پیش خودم می گویم گور پدر خشایارشا و رستم و تهیمنه هم کرده، من اگر هوای شخصیت و احترام و زندگی خودم را نداشته باشم و اجازه دهم هر بی سر و پایی با زندگی من بازی کند و تحقیرم کند، دیگر چه از من می ماند که به خشایارشا و رستم و فردوسی افتخار کند؟ یعنی قاچ زین را بچسبم و فعلن از اسب سواری بگذرم. آخر می دانید؟ در عین حالی که فکر کرده ام با بد و بیراه من نه تهمینه خراب می شود و نه از ششصد سالگی رستم چند ساعتی کم می شود. رستم بعد از حرف های من، هم چنان رستم مانده، با همان یال و کوپال و گرزه ی گاوسر در دست. من فقط برخلاف بعضی ها بیخودی "بادش" نکرده ام. چون با همین وزنی هم که تا اینجا برایش درست کرده ایم، از هیبت و درشتی و زور که "تا زانو در زمین فرو می رود"...، خوب، وزن اضافه برای پهلوان چندان خوش آیند نیست. چون اگر بیشتر از این بادش کنیم و سنگین تر شود و در زمین فروتر رود، کافی ست اسفندیار بینی اش را بگیرد تا همانجا خفه شود و آن جنگ و آن حرف ها و آن سوگنامه ی "رستم و اسفندیار" و داستان ها همه به مفت از دست ما برود و آن وقت شما هم بهانه ای برای چوب بر سر امثال من زدن نخواهید داشت. این است که من به عبارتی ملاحظه ی رستم را هم کرده ام تا از این گنده تر نشود. یعنی بزرگ تر از این اگر شد، تهمینه هم می ترسد شب به سراغش برود، پس سهرابی هم زاده نخواهد شد و فاتحه ی "استوره" به قول شما و حماسه به قول من خوانده می شود. این است که به گمان من باید سخت مراقب بود که بی جهت در اسطوره و حماسه و تاریخ مان ندمیم که اینقدر چاق بشوند که نتوانند از جایشان تکان بخورند. همین حالا هم سر چهار راه های زندگی ما آنقدر امام و امام زاده و گنبد و بارگاه تقدس چیده اند که جای عبور و مرور و نفس کشیدن "انسان زنده" نیست.

نامه ی صد و هفتاد و نهم

... گروهی دویست، سیصد نفره از ترکمانان چادر نشین که ابوالفضل بیهقی در وصفشان می نویسد؛ "بیابان ایشان را پدر و مادر است، چنان که ما را شهرها" به نیشابور می آیند و قصد ورود و غارت دارند. سرکرده شان "ابراهیم ینال" رسولی می فرستد و به بزرگان شهر پیغام می دهد که شهر باز است یا که به جنگ آییم؟ ابوالفضل بیهقی می نویسد:

"رسول ابراهیم را بخواندند و جواب دادند که ما رعیتیم و رعیت جنگ نکند. اما بباید دانست که مردمان از شما ترسیده شده اند بدانچه رفته است از غارت و مثله و کشتن و گردن زدن، باید که عادتی دیگر گیرید که بیرون این جهان، جهانی دیگر است"!

پس مردم به استقبال سواران می روند تا مگر آنها به شرم و حیا از ازار و چپاول شهر بپرهیزند. سواری دویست سیصد با "تجملی دریده و فسرده" به شهر می آیند. ابوالفضل بیهقی می نویسد:

"خلق بی اندازه به نظاره رفته بودند و پیران کهن تر دزدیده می گریستند".

پس ابوالفضل بیهقی در وصف خراسان در عهد مسعود غزنوی می نویسد:

"و حال خراسان چنین، و از هر جانب خللی، و خداوند جهان شادی دوست و خودرای، و وزیر متهم و ترسان، و سالاران بزرگ که بودند، همه به رایگان برافتادند. ندانم که آخر کار چون بود، و من باری خون جگر می خورم، و کاشکی زنده نیستمی که این خلل ها نمی توانم دید"!

امروز، روز سوم ما مه(13 اردی بهشت)، روز جهانی آزادی رسانه ها و وضعیت خبر رسانی، همه جای جهان در رسانه ها سخن از خطری ست که ازادی بیان را تهدید می کند. در حالی که در تقویم جمهوری بیش از دویست روز از سیصد و شصت و پنج روز سال به مناسبت چیزی نامگذاری شده، و اغلب روز شهیدی ست و مرگی و زاری و عزاست بر گذشته ای افسانه ای تا خلق از یاد ببرند که کسی به جهان نمی آید تا بگرید تا بمیرد، در این تقویم یادبودهای مرگ، برای امروز که بخشی از زندگی ست، هیچ نامی نیست. روز جهانی آزادی رسانه ها و وضعیت خبر رسانی در جمهوری رسمیت ندارد. در سرزمینی که هزار سال پیش ابوالفضل بیهقی منشی دربار متعصب غزنوی وصف تاریخ زمانه اش را چنان نوشته بود که رفت؛

هم اکنون بین هشت تا ده ژورنالیست در زندان بسر می برند، حدود پنجاه نفر دیگر به جرم ها و اتهام های واهی از سوی مشتی "دریده و فسرده" به احکام تعلیقی محکوم شده اند، میان مکان هایی به نام "دادگاه" و خانه در رفت و آمدند، بیکارند، امنیت شغلی و آینده ای ندارند و خود و خانواده شان در اضطراب دائمی بسر می برند و در سال گذشته از رسانه هایی که از هزار گونه صافی حکومتی عبور کرده اند و تقریبن هیچ رسانه ی مستقلی باقی نمانده، باز هم دوازده نشریه ی روزانه و هفتگی دیگر تعطیل شدند.

و برای به تعطیل کشیدن نشریات داخلی دانشگاه ها، سلسله اعتراضات "رژیم ساخته" هم چنان ادامه دارد. در دانشگاه امیرکبیر، جایی که دانشجویان سال گذشته به اعتراض به رییس جمهور، تصویر او را پاره کردند، حکومت با تنگ چشمی و کوته نظری هم چنان ایستاده تا بنیاد انجمن های دانشجویی را از ریشه بر کند و همین تک صداها را هم خفه کند. تا فقط بمانند این به اصطلاح دانشجویان به اصطلاح بسیجی که برای هر مساله که به ذائقه ی حکومتیان خوش نمی آید، علم و کتل هوا کنند و وااسلاما سر بدهند که "توهین شد"، "معذرت بخواهید"، "تعطیل کنید"، "اخراج کنید"، "اعدام کنید" و ...

هزار سال پس از مسعود عزنوی، هنوز هم قداره بندان در سرزمین بیهقی به نام خدا و خلیفه ی خدا بر روی زمین، مال مردم می خورند و حق و زندگی را از آنان گرفته اند.

نمایشگاه آب

یک شنبه دوم اردی بهشت 1386

نامه ی صد و هفتاد و هفتم

ظاهرن کمبود بنزین و گوشت و گوجه فرنگی و پروتئین و "هسته"، باعث شده که غده ی "غیرت" امت بشکل نگران کننده ای دچار فعالیت و"تورم" شود. بعد از آن که از "موسسه ی جغرافیا" خواستیم تا از "خلیج همیشه فارس" معذرت بخواهد، ناگهان در روزنامه ای در آنسر دنیا، جایی که به زور ذره بین هم مشکل می شود روی نقشه پیدایش کرد، چشم غیرتمان به کاریکاتورهای حضرت محمد افتاد و در حالی که نهصد میلیون مسلمان در بلاد دیگر سرشان به کار خودشان بند بود، "غیرت" ما جنبید، سفارت آتش زدیم تا نخست وزیر آن مملکت ذره بینی معذرت بخواهد(در فرهنگ ما معمولن هیچ چیز به شقیقه ربط ندارد. بالاخره یکی باید "معذرت" بخواهد). تا چند روز پیش هم که از بابت نیمه لخت نشان دادن ماتحت خشایارشا، از هالیوود می خواستیم تا از ملت "با سابقه"ی ما عذر بخواهد. جالب این که دولت فخیمه به دار و ندار خشایارشا و هفت هزار پشت و پسله اش، آب بسته اما غیرتش از کون نیمه لخت آقا در یک فیلم کارتونی، تحریک شده. با مزه تر اما این، "غیرت رژیم ساخته"ی خلق هاست که یک روز با کارتون یک سوسک، به نقطه ی جوش می رسد و حالا هم با کتابی که یک نویسنده پنج سال پیش نوشته، قلقلک شده است. یعنی پنج سال آزگار است زن شوهرداری در یک قصه با مرد دیگری می خوابد و قصه دست به دست می گردد اما "غیرت" ما در جاهای دیگر سرگرم بوده و به این "بی ناموسی" بی اعتنایی کرده. خوب، اگر این زن در غفلت غیرتی ما حامله شده بود که حالا یک حرامزاده ی چهار ساله هم روی دامن لکه دارش نشسته بود و "غیرت" ما را دچار تورم دوبل می کرد! یادت شاد، ایرج میرزا؛ (بر سر در کاروانسرایی، تصویر زنی به گچ کشیدند) و قس علیهذا!

"اصلان" روی لنگ و سینه ها (بخوان غیرت امت دانمارک) که در این هوای خوش زیر نگاه هیز خورشید دارد باربکیو می شود، نگاهی می چرخاند و با لبخند می پرسد؛ به چی می خندی آقا! می گویم؛ ربطی به منظره ی روبرو ندارد. یاد لطیفه ی خنده داری هم نیفتاده ام. داستان پیچیده است، برو به مشتری ها برس که من هرچه توضیح بدهم، فهمش برای توی مسلمان بوسنیایی قابل هضم نیست. برو سایه نکن، بگذار "ساحل" را تماشا کنم.

زبان و فرهنگ فارسی - اسلامی معجونی ست شبیه آش شله قلمکاری که یک آشپز مرد پخته باشه. زن ها باید تا مچ پا و دستشان را هم بپوشانند، مبادا "آقا" تحریک شود. انگار "آقا" یک پارچه آلت تناسلی خر است که با چهار پر موی خانم که از روسری بیرون افتاده، قامت بیافرازد و عکس العمل نشان بدهد(اگرچه ...). اما در زبان می گویند؛ مرد به زن تجاوز "کرد". اینجا به غیرت مرد بر می خورد که زنی که تا همین چند لحظه پیش باعث تحریکش شده بود، به او تجاوز کند. این است که فعل به نفع مرد، فاعلی می شود. آقا زن "گرفته" است! انگار که کوپن بنزین گرفته باشد. سال ها پیش در اصفهان با یک زن "گردشگر" هلندی در خیابان گپ می زدیم. در جایی از صحبت گفت؛ "من ترتیب آن مرد را دادم"(البته نه به این نمکی، بلکه از واژه ی "fuck" انگلیسی استفاده کرد). من جوان، تا نیم ساعت بعد در این فکر بودم که عجبا! در زبان انگلیسی این واژه "دوطرفه" است! در حالی که در فارسی تنها "آقا"ست که می تواند به شرف این عمل زیبا متبرک شود. چون اگر زنی ایرانی بگوید "ترتیب آقا را دادم" زور و شهامتش را تحسین نمی کنیم بلکه یک دیپلم افتخاری در فاحشگی به ایشان اهداء می کنیم.

القصه، زنی شوهردار در قصه ای با یک مرد دیگر "رفته" یا "خوابیده" است. بالاخره این رابطه دو طرف دارد، نه؟ خوب، "غیرت خلق ها" در مورد آن "مردکه" چه می گوید؟ همین طور دراز کشیده بوده تا زن "برود" بغلش بخوابد؟ اگر زنی با مرد دیگر "برود" یا "بخوابد" به سرعت نور تبدیل به فاحشه می شود. اما آن مرد مظلوم بدبخت چه؟ باید برود از زن شکایت کند؟ دیه بگیرد؟ یا چه؟ این "آقا"ی شیر برنج که موی زن، کله پاچه ی زن، حتی صدای زن تحریکش "می کند"، حالا که زن با او "رفته" یا "خوابیده" تکلیفش چیست؟ در رساله ی "احکام غیرت خلق ها" در موردش چه حکم می کنند؟...  

سوال بعدی این است که اگر آقاهه "لر" بود یا "ترک" یا "کرد" و زن از خلق "فارس" بود، تکلیف چه می شود؟ این خلق فارس غیرت میرت یخدو؟ این همه زن فارس که در همه ی تاریخ و ادبیات ما توسط یونانی ها و عرب ها و مغول ها و تیموری ها و ترک ها و کردها و ... تکلیفشان چه می شود؟ بابا فارس جماعت!  سر لوله ی "غیرت"تان را به طرف "ناموس" بر باد رفته ی تاریخی تان بچرخانید. خلیج به آن گل و گشادی پیش کش! بچسبید به این "یه گله جا". این یکی امضاء جمع کردن هم لازم ندارد!  

از خودم می پرسم داستان این "ناموس" از کجا شروع شده؟ عقب عقب می روم تا می رسم به بابا آدم و ننه حوا. خوب، ما این دو تا را داشته ایم تا هابیل و قابیل تولید شده اند. هابیل هم که قبل از رسیدن به مرحله ی تولید، توسط "برادر" قابیل ذبح شد. پس می ماند یک قابیل و یک آدم و یک حوا! خوب، این هفت میلیارد خلق های مختلف که امروز روی زمین وول می خورند و مدام به رختخواب های یکدیگر "اسباب"کشی می کنند، از کجا و چطوری تولید شده اند؟ نعوذ بالله نفرمایید حضرت آدم "تخم" گذاشته، یا "جوان های ما" همان موقع هم "سلول پایه" را کشف کرده بودند و هی "قلب ساخته اند، و کلیه ساخته اند و..."! حالا گیرم قابیل "ممنوع الدخول"(معادل "ممنوع الخروج") هم شده بوده. این بابا آدم روزی ۲۲ ساعت هم که مشغول بوده باشد، چیز دیگری جز خواهر و برادر که نمی توانسته تولید کند، می توانسته؟ پس این همه "خلق"ها از ابتدای تاریخ تا اینجا که من و تو ایستاده ایم(یا دراز کشیده ایم)، یا توسط "خواهر"ی که به برادرش تجاوز کرده تولید شده اند، یا وسیله ی مادری که به زور وارد رختخواب پسرش شده، غیر از این است؟ بالاخره "برادر" قابیل هم با توجه به سابقه اش، مثل "برادر" سعید امامی که "داروی نظافت" نخورده. حتمن چند باری زنجیر پاره کرده و مقررات "ممنوع الدخول"ی را شکسته، نه؟ دفتر ازدواج و طلاقی هم که نبوده، بوده؟ پس یعنی تا زنجیره ی تولید به "فاز" پسرعموها و دخترعموها و بچه های دایی و خاله و عمه برسد که برای تجاوز به همدیگر "مجوز" رسمی دولتی دارند، مقادیری "بی ناموسی" اتفاق افتاده، نه؟ یعنی تا"خط قرمز غیرت خلق ها"، کلی اتفاقات "نامبارک" رخ داده، خلاف عرض می کنم؟ کدام یک از خلق ها باید جوابگو باشد؟ مسوول این همه "بی غیرتی" و بی عفتی کیه، بابا خلق الله؟

زن و مرد جوان سوئدی که سر میز کناری نشسته اند و یکی یک لیوان ابجو پیش رویشان است، لبخند به لب نگاهم می کنند. لابد خیال می کنند یا مستم یا دیوانه. بومی هم که نیستم، پس حتمن "ما خلق الله"م خوب کار نمی کند. دختر می پرسد؛ یاد خاطره ی خوشی افتاده بودی؟ تاریخ را که نمی توانم برایش تعریف کنم. چه جوابی بدهم که هم کوتاه باشد و هم جامع؟ می گویم؛ یاد جمله ای از "ولتر" افتاده بودم؟ می پرسد؛ کدام یکی؟ می گویم؛ این که می گوید؛